İstihlak Ne Demek Tasavvuf? Geçmişin Derinliklerinden Günümüze Yansıyan Bir Anlam Arayışı İstihlak kelimesi, ilk bakışta günlük dilde pek sık karşılaşmadığımız, ama derinlemesine incelendiğinde insan ruhunun en derin köklerine dokunan bir terimdir. Tasavvufla olan ilişkisi, onu sadece bir tüketim eylemi olmanın ötesine taşır ve insanın içsel dünyasında bir yolculuğa çıkarır. Ancak bu kavramın tarihsel kökenleri ve gelişimi, sadece bir felsefi düşünce olarak değil, aynı zamanda toplumsal dönüşüm süreçlerinin de bir yansıması olarak karşımıza çıkar. Ben bir tarihçi olarak, bir yandan geçmişin derinliklerinden izler sürerken, diğer yandan bu izlerin bugüne nasıl yansıdığına bakmaya çalışıyorum. İstihlak, zamanla nasıl değişti, dönüştü ve farklı toplumsal…
16 YorumEtiket: bir
Kataloglama Nereye Gidiyor? Dijital Çağda Bilginin Haritasını Yeniden Çizmek Merakla Başlayan Bir Hikâye: Bilginin Düzeni Arayışı Bir gün kütüphanede dolaşırken, elinizdeki kitabı hangi rafta bulacağınızı hiç düşünmeden yürüdünüz mü? Ya da bir e-ticaret sitesinde aradığınız ürünü saniyeler içinde bulduğunuzda, bunu nasıl başardıklarını merak ettiniz mi? Tüm bu deneyimlerin arkasında yatan sessiz kahraman “kataloglama”dır. Yüzyıllardır bilginin düzenlenmesi, erişilebilir hâle getirilmesi ve anlamlandırılması için kullanılan bu yöntem, artık tarihsel bir dönüm noktasında: Dijital dönüşümün tam ortasında. Peki kataloglama nereye gidiyor? Gelenekten Dijitale: Kataloglamanın Dönüşen Yolculuğu Kart Çekmecelerinden Algoritmalara Kataloglamanın tarihi, 19. yüzyılda kütüphanelerde kullanılan fiş kartlarına kadar uzanır. O dönemlerde amaç, bilgiye…
10 YorumTevbe Suresi 40. Ayet Işığında Toplumsal Dayanışma ve Bireyin Sınavı Toplumsal yapıların karmaşık dokusunu anlamaya çalışan bir araştırmacı olarak, bireyin yalnızlık anlarındaki tepkileriyle toplumun ona sunduğu destek biçimleri arasındaki ilişki hep ilgimi çekmiştir. İnsanın yalnız kaldığını düşündüğü anlarda bile, görünmeyen bir destek mekanizmasının varlığını sezmesi sosyolojik olarak güçlü bir deneyimdir. Tevbe Suresi’nin 40. ayeti, bu anlamda hem bireysel hem de toplumsal bir sınavı derinlemesine anlatır. Ayette, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hicret yolculuğunda mağarada Hz. Ebubekir ile birlikteyken yaşadığı olay hatırlatılır. “Korkma, Allah bizimle beraberdir” cümlesi, sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda dayanışmanın, güvenin ve toplumsal bağlılığın sembolik bir ifadesidir. Yalnızlık…
10 YorumKarınca insanlar için tehlikeli mi? Efsaneler, gerçekler ve yarının şehirleri Karıncalara hep göz hizamızdan değil, masa kenarından bakarız. Bir kırıntıyı taşıyan o minik takımı görünce bazımız “ayy, mutfağa girmişler!” diye irkilir, bazımız ise hayranlıkla o kusursuz koordinasyona dalar. Ben ikinci gruptayım. Hatta itiraf: Bir günümü, tek bir karıncanın rotasını izleyerek geçirebilirim. Peki bu hayranlık, “Karınca insanlar için tehlikeli mi?” sorusunu hafife almamı gerektirir mi? Hiç değil. Gel, hem içimizi rahatlatacak hem de şehir hayatımıza ve geleceğin teknolojilerine uzanan beklenmedik bağlantıları konuşalım. “Tehlike” derken neyi kastediyoruz? “Tehlike” kelimesi günlük dilde her türlü rahatsızlığı kapsıyor. Karıncalar için üç düzlemde düşünebiliriz: 1. Tıbbi…
14 YorumRoman Ne Anlama Gelir? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen: Bir Siyaset Bilimcisinin Bakışı Günümüz toplumları, karmaşık güç ilişkilerinin ve sürekli değişen iktidar yapılarının etkisi altında şekilleniyor. Toplumsal düzeni, devleti, kurumları ve vatandaşları anlamak için, her bir bireyin yaşadığı toplumsal gerçeklikten daha derin bir perspektife bakmamız gerekir. Her birey, hem iktidarın hem de toplumsal yapıların etkileşiminde yer alırken, bu etkileşim bazen doğrudan bazen de dolaylı bir şekilde günlük yaşam pratiklerine yansır. Peki, bu toplumsal yapıların ve güç ilişkilerinin ardında ne yatıyor? Sadece bu düzeni anlamaya çalışırken değil, aynı zamanda toplumun bu yapıyı nasıl içselleştirdiğini çözümlemek, insanlık…
20 YorumKarkas Et Hangi Hayvan? Köklerinden Geleceğe Uzanan Lezzetin Anatomisi Mutfağın kalbinde dolaşmayı seven biri olarak, bazen bir tabak yemeğin arkasındaki tüm hikâyeyi merak ediyorum: tarladan sofraya uzanan o görünmez yolculuğu, kelimelerin nasıl şekillendirdiğini, kavramların kültürden kültüre nasıl büründüğünü… “Karkas et hangi hayvan?” sorusu da tam böyle bir merakın ürünü. Sadece bir tanım yapıp kenara çekilmek yerine, gelin bu kavramın kökenini, bugünkü karşılığını ve yarına dair taşıdığı ipuçlarını birlikte açalım. Kısa Cevap: “Karkas” Bir Hayvan Türü Değil, Bir Durumdur Önce temel tanımı netleştirelim: karkas, kesim sonrası hayvanın baş, deri (türüne göre), iç organlar ve ayak gibi yenmeyen kısımlarından ayrıldıktan sonra elde…
22 YorumKardeş Şehir Ne Anlama Gelir? Kökenleri, Bugünü ve Yarınını Mahalle Sohbeti Tadında Konuşalım Şehrimi anlatırken hep “bizim buraların bir kardeş şehri var ya…” diye başlayan cümleler kurarım. Çünkü kardeş şehir fikri, haritada bir çizgiden ibaret değil; sokaklara yayılan bir merak, bir dayanışma daveti. Hadi gelin, “Kardeş şehir ne anlama gelir?” sorusunu sadece tanım düzeyinde bırakmadan; kökenleri, bugünkü karşılığı ve yarınlara uzanan potansiyeliyle birlikte samimi bir muhabbetle açalım. Mini uyarı: Aşağıdaki yazı, kardeş şehirlerin tarihsel bağlamından güncel örneklere, geleceğe dönük senaryolara kadar uzanır. Sürpriz bozan değil ama “ben sıfır beklentiyle okumak istiyorum” diyenler için küçük bir içerik ipucu sayılabilir. Kardeş Şehir…
6 YorumIcap mı İcabet mi? Psikolojik Bir İnceleme İnsan Davranışlarını Çözümlemeye Çalışan Bir Psikoloğun Meraklı Girişi Psikoloji, insan davranışlarını anlamaya yönelik bir bilim dalıdır, ancak bazen en basit kelimeler bile bu karmaşık davranışları açıklamak için derinlemesine düşünmeyi gerektirir. “Icap mı icabet mi?” sorusu, yüzeyde basit bir dilsel tercih gibi görünse de, insanın içsel dünyasındaki daha derin katmanları anlamamıza yardımcı olabilir. Bu iki kelime, aslında birer davranış, tepki veya ilişki biçimini ifade eder. Peki, bir kişinin icap ettiği bir şeyle, icabet ettiği bir şey arasındaki fark nedir? Ve bu fark, psikolojik düzeyde nasıl bir etki yaratır? İnsanlar neden bazen tepkilerini zorunlulukla verirken,…
6 YorumKaragül Fikriye Kimdir? Zamanın Ötesinde Bir Kadının Sessiz Hikâyesi Hayatın karmaşasında bazen öyle hikâyelerle karşılaşırız ki, onları keşfetmek bizi sadece bir insanın değil, bir dönemin ruhuna da götürür. Karagül Fikriye’nin hikâyesi tam da bu türden… Onun adını ilk duyduğumda aklımda bir çiçek canlandı: Kökleri derinlere inen, rüzgâr ne kadar sert eserse essin dimdik ayakta duran bir çiçek. Bu yazıda, adım adım onun hayatına dokunacağız; belgelerle, tanıklıklarla ve hafızalarda yer eden anılarla… Köklere Yolculuk: Karagül Fikriye’nin Doğumu ve İlk Yılları Karagül Fikriye, 20. yüzyılın başlarında, Anadolu’nun küçük ve yoksul bir kasabasında dünyaya geldi. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemleriyle Cumhuriyet’in ilk yıllarının kesiştiği…
14 YorumHayatın en derin sorularından birine birlikte cevap aramaya ne dersiniz? Aşkı, tutkuyu, kalbimizi sarsan o tarifsiz duyguyu farklı açılardan ele almayı seven biri olarak bugün size bir soru soruyorum: Gerçek kara sevdayı nasıl anlarız? Kara Sevda: Kalbin En Derin Kuyusu Kara sevda… Her dilde farklı kelimelerle ifade edilse de duygusu hep aynıdır. Derin, yoğun, vazgeçilemeyen bir aşk. Bazen bir bakışta başlar, bazen yıllar içinde filizlenir. Ama bir kez kapıldığınızda, kalbiniz eski haline asla dönmez. Bu duygunun izleri coğrafyadan kültüre değişse de ortak bir noktası vardır: ruhu tamamen ele geçiren bir teslimiyet. Küresel Perspektiften Kara Sevda 1. Doğunun Tutkulu Aşkları Doğu…
14 Yorum